06 Ağustos 2008 Çarşamba

EDATLAR

EDATLAR (İLGEÇLER)
Tek başlarına anlamları olmayan; sözcükler ve yargılar arasında çeşitli anlam (benzetme, kar şılaştırma, görelik, birliktelik,...) ilgileri kuran sözcüklerdir. Bir sözcüğün edat sayılab'ilmesi için;
1. Tek başına anlamsız olması,
2. Cümle içinde anlam kazanması,
3. Sözcükler arasında anlam İlgisi kurması,
4. Kendinden önceki sözcüklerle öbekleşerek sıfat ya da zarf Öbeği oluşturması gerekir.
Başlıca edatlar: Gibi, kadar, için, ile, değil, yal­nız, ancak, sanki, göre, doğru {-e doğru), karşı (-e karşı), üzere, acaba, tek, mi soru edatı, kadar (-e kadar), diye, -e rağmen, -den dolayı,
-den ötürü...

Şimdi bu edatları gözden geçirelim.

1. -e benzer anlamını verir:
V Üstümüzde deniz gibi bir gökyüzü.
2. "O anda, tam o sırada, hemen arkasından" anlamını verir:
*Y"Gazeteyi kaptığı gibi kaçtı.
3. "....imişçesine, benzer tarzda" anlamını katar:
"v* Şiiri kendi yazmış gibi övünüyordu.
4. "-e yakışır şekilde" anlamında kullanılır: "v* Adam gibi davranmasını bilmelisin.
5. "Olasılık, olabilirlik" anlamını verir:
"y" Yağmur yağacak gibi. (Olasılık)
V" Seni beğendi gibi görünüyor. (Olabilirlik)
KADAR (- e kadar)
1. "Ölçüsünde, derecesinde" anlamında kullandır:
A Keçi kadar inatçı bir yapısı var.
y Onun kadar çalışkan insan görmedim.
2. "Büyüklüğünde" anlamını verir;
Ceviz kadar dolu yağdı dün akşam.
3. "dek, değin, sınırlama" anlamında kullanılır: "v~ Edirne'den Ardahan'a kadar memle­ketimin havası aynı.
"y" Okula kadar yürüdük. (Sınırlama)

yer yön zarfları

Yer-Yön Zarflan
Fiil ve fiilimsilerin yönünü- bildiren, "nereye, nere" sorusunun yanıtı olan sözcüklerdir; aşağı, yukarı, ileri, geri, dışarı, öte, beri... gibi. Ancak bu tür sözcükler "-i, -e, -de, -den" durum eki almamış yalın sözcükler olmalıdır. Yer-Yön zarfı olan sözcükler durum eki al­dıklarında adlaşır ve öğe bakımından da zarf tümleci değil, dolaylı tümleç ya da belirtili nesne olurlar. Bu durum yer-yön zarfı İle ka­rıştırılmamalıdır. Soru Zarfları
Fiili, fiilimsiyi, ek fiille çekimlenmiş sözcüklere yöneltilen sorularla zarf ya da zarf öbeğini buldurmaya yarayan sözcüklerdir: Nasıl, ne zaman, na kadar, nereye, niçin, (neden, niye, ne diye)...